Page 271 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

kadılık/ilçe ile sınırlı olduğundan bir yı- 8. Ülke ihtiyaçlarının tümünü karşılamak
ğılma meydana getirmiyordu. ve ihtiyaç fazlası üretimi ülke dışına ihraç
etmek üzere bir üretim modeli geliştirildi.
Mesleğe ait dükkan/işyeri sayısı, ürüne
olan talebe göre belirleniyordu. Mesle- 9. Selçuklu iktisadi yapısını değiştiren bu
ği öğrenen usta, ürüne talep varsa aynı önemli gelişmeler sürecinde ve sonucun-
bölgede dükkan açıyordu. Talep yoksa da Selçuklular sanayi, tarım ve ticaret
usta başka bir kadılıkta/ilçede dükkan sektörlerinin birbiriyle ilişkilerini yeni-
açıyor; böylece meslek öğretme/öğren- den düzenleyerek ihtiyaçlara göre üreti-
me sağlanıyor, kümelenme yığılmaya mi arttırmayı başardılar. Bu gelişmelerle
dönüşmüyordu. birlikte Selçuklular, sanayi devrimini ilk
başlatan öncü ekonomi oldular.
Ahî sanayi üretim birlikleri modeli,
mesleki gelişmeyi, mesleğin ve meslek 10. Selçuklular sanayi devrimini başla-
üretiminin devamlılığını ve yeni alt- tarak tarım, ticaret ve sanayi alanında
mesleklerin oluşmasını destekliyordu. gerçekleştirdikleri üretim artışlarını sü-
Üretilen ürünün üreticileri, bir alt-meslek rekli hale getirip iktisadi kalkınmaya dö-
olarak örgütleniyorlardı. Böylece kadılık/ nüştürdüler. Anadolu artık dünyanın en
ilçe sınırları içinde ihtiyacı/talebi karşıla- önemli üretim merkezine dönüşürken,
maya yönelik alt-meslek grupları, üretim Anadolu Selçukluları da dünya ekonomi-
birlikleri halinde örgütlenerek mesleki ge- sinin merkezini oluşturmuş oldu.
lişmeye katkıda bulunuyordu.
Selçukluların 1200’lerin başlarında baş-
4. Dünya da ilk kez kurulan bu yeni ör- lattığı kümelenmiş esnaf-sanayi birlikle-
gütlü sanayi sektörü için dünyanın ilk sa- rinden oluşan sanayi sitelerinin yaygınlaş-
nayi sitelerini inşa ettiler. Böylece sanayi tırılmasına dayalı esnaf-sanayi devrimi,
sektörünün şehirlerle birlikte kurulup ge- Moğol istilasıyla kesintiye uğradığından,
lişmesi için özel bir mekân ayırarak, sa- Anadolu sanayi devrimi Osmanlılar dö-
nayi bölgeleri oluşturdular. neminde tamamlanmıştır.

5. Sanayi bölgeleri öncelikle bölgesel ihti-
yacı karşılamak ve ihtiyaç fazlası üretimi
çevreye ihraç etmek üzere oluşturuldu.

6. Sanayi bölgelerinin birbirleriyle ilişki-
sini sağlamak ve sanayi sektörüne gerek-
li hammaddenin temini için şehirlerdeki
her bir sanayi bölgesiyle ilişkili kır/tarım
bölgeleri arasında tedarik zincirleri oluş-
turuldu. Böylece makro ekonomi düze-
yinde bölgelerarası üretim ilişkileri ağı ve
tedarik zincirleri ağı kurulmuş oldu.

270 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ