Page 268 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

Türkçeden girdi. XX. yüzyılda Türkçe- delinin uygulandığı coğrafya ile çevresi-
mize “süpermarket” deyiminin girme- nin bir birine bağlanmasıyla bir dünya
si ise, XIX. yüzyıl sonlarından itibaren ekonomisi ortaya çıkmıştır.
Avrupa’da çok katlı alışveriş merkezleri- 4) Selçuklu ekonomik coğrafyası, merkez
nin kurulmaya başlamasıyla oldu. Böyle- çevre ilişkisi içinde bir dünya ekonomisi
ce ilginç bir dönüşüm yaşanarak Selçuk- oluşturarak bu ekonominin merkezi ha-
lu ve devamı Osmanlı kapalıçarşılarının line gelmiştir.
yerini Avrupa’da Sanayi Devrimi sonucu
gelişen süpermarketler almaya başladı. 5) Selçuklular ticaret devrimiyle tarımda-
ki üretim artışlarını sürekli hale getirip
Selçuklu ticaret devrimini tamamlayan iktisadi kalkınmaya dönüştürerek Müslü-
bir diğer önemli gelişme de Selçuklu ti- man Türklerin, Çin sınırından Orta Asya
cari senetleri olan süftecelerin/poliçelerin ve Anadolu’ya uzanan ilk büyük devletini
uygulamaya konulması ve yaygınlaştırıl- kurmayı başardılar.
masıdır. Tüccarlar; kervansaray, han ve
kapalıçarşılarda ticari malını depolayıp
karşılığında aldığı ticari senetlerle, Sel-
çuklu coğrafyasını dolaşarak malı taşıma-
dan ciro edip satabilmeye başlamıştı. Bu
uygulama, ticari mal dolaşım hızını ön-
cesiyle kıyaslanamayacak ölçüde arttırdı.

Tüm bu gelişmeleri dikkate alarak Sel-
çuklu ticaret devriminin sonuçlarını şöyle
sıralayabiliriz:
1) Üretim artışı ve Selçuklu ekonomik
modelinin uygulandığı coğrafyanın ge-
nişliği, ticari organizasyon ve ticari alt-
yapıyı geliştirmiş, kendi içinde ve çevre
ekonomilerle daha önce görülmeyen tica-
ri altyapılar ve ticari ilişkiler ağı ortaya
çıkmıştır.

2) Kapalıçarşılar, hanlar, kervansaraylar
ve dükkanlardan oluşan ticaret siteleri bu
dönemde geliştirilmiştir. Yeni şehirler ve
çevresindeki kasaba, köy ve göçebe hay-
vancılıkla ilişkili tedarik sistemi ve iç te-
darik ağı bu dönemde oluşturulmuştur.

3) İpek Yolu ve Kürk Yolu diye meşhur
ticaret yollarıyla Selçuklu ekonomik mo-

TARIM-TİCARET VE SANAYİ DEVRİMİNİN SONUÇLARI - 267