Page 111 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ
P. 111
santim ebadındaki sert siyah bitevi tüf
taşındaki (…) kitâbeyi koydurtmuştur.
20
Ebu Şüca Menûçihr Bey payitahtı Ani’yi
kısa zamanda şenlendirip Selçuklu
hücumları sırasında yıkıldığı anlaşılan
kuzey surlarının “Arslanlı Kapı” da
denilen “Orta kapı” semtini üzerinde
kendi adını taşıyan kûfî yazılı kitâbenin
bulunduğu burçla (Manucehr burcu),
“Ejderha burcu” diye köylülerin andığı
bu kapının doğusundaki iki ejderhanın
kuşak gibi sardığı ve başları arasında bir
boğa başı kabartması bulunan burçla
yanlarındaki duvarları yaptırdı. 21
Ani şehrine girişte Arslanlı Kapı (Orta Kapı) karşılama Burcun inşa kitâbesinde “binâ’u hâze’l-
duvarı üstünde Ebu’l-feth Sultan Alparslan’ı temsilen burç (bu burcu binâ eden)” ibaresi son
batıya (Bizans’a) doğru yürüyen arslan (2014). Sağda, Sultan
Alparslan’ın emiri Menûçihr’in burcu inşa kitâbesi (2014). derece net bir ifadeyken, burcun onarı-
mından bahsedilmemektedir. Buna rağ-
men Kırzıoğlu’nun bu bir inşa kitâbesi
değil, onarım kitâbesidir tespitinin mes-
netsiz olduğu açıktır.
Burçların fetihten önce inşa edildiği iddi-
asını ilim dünyasında ilk defa ileri süren
N. Marr’ın arkeoloji raporlarını mesnet
ittihaz eden Barthold olmuştur. Ancak
22
Ani şehri dış-surlar bölgesinde yani Ani
ovasındaki surların önünde antik Ani
kale duvarlarından bugüne kalan taş-
lar bulunmuştur. Ancak daha sonra (VI.
yüzyıl) Ani Kalesi daha güneydeki dağlar
üzerine kurulmuştur. Bu ara dönemde
Ani ovasındaki antik Ani Kalesinin daha
Ilk sur, ilk ana kapı ve ilk simge arslan: güneyde “orta-sur” olarak adlandırılan
Ana giriş kapısı üzerinde sultan Alparslan’ı yerde inşa edilmeye teşebbüs edildiği
simgeleyen arslan ve Arslanlı Kapı
anlaşılmaktadır. Ancak buradan vazge-
çilip en güneydeki dağlar üzerinde Ani
Kalesinin inşa edildiğini biliyoruz. Yani
20 Kırzıoğlu (1982-1), s. 54.
21 Kırzıoğlu M. Fahrettin, Kars Tarihi, s. 361-362.
22 W. Barthold, “Ani”, İslâm Ansiklopedisi, I, 435.
110 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ
