Page 106 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

Ani emirliği topraklarına ziraate elveriş- gelişip lider şehir konumuna ulaşması
li tarım topraklarının yanında, Ani-Kars için Selçuklu’nun verdiği desteğin açık
arasındaki geniş otlaklar da katılmış delilidir.
oldu. Böylece bölgeye bir yandan ziraat Kars ve Ardahan'ın da kendisine bağlan-
yapan nüfus yönlendirilip yerleştirilirken, dığı Ani Selçuklu Emiri Menûçihr’in bu
diğer yandan da Göçebe Türkmenlerin bu dönemde Ani’yi bir merkez şehir haline
verimli otlaklarda başlattıkları hayvancı- dönüştürmek için inşa ve ihya etme planı-
lık faaliyetleri, yüzyıllar boyunca devam nı uyguladığı anlaşılmaktadır. Menûçihr,
etmiş, büyük ve küçük baş hayvancılık, Selçukluların Anadolu’yu Türk ve Müslü-
et, süt, peynir gibi ürünler tüm bölge ve manların yerleşimine açma planının Kars
imparatorlukta aranan ürünler olmuştur. ve Ardahan’ı da içine alan Ani-Şehristan

Selçukluların Ani’yi, hem Ardahan ve bölgesindeki uygulayıcısı idi.
Kars'ı da içine alacak şekilde bölge- Sultan Alparslan Ani şehrine emir tayini
nin merkezi hem de İpek Yolu üzerinde dışında ayrıca şehre yöneticiler de ata-
önemli bir ticaret ve üretim şehri olarak mıştır. Şehrin yönetimi için Muhammed
planladıkları, şehre yaptıkları ticari ya- b. Mansûr ve yardımcısı olarak da Şems
tırımlardan net olarak anlaşılmaktadır. atanmıştır.
10
Bu büyük yatırımlar sadece Ani’nin ku-
rulmasını için değil, bölgenin gelişmiş bir Selçuklu fethinden kısa bir müddet sonra
şehri haline gelerek Selçuklu Orta Asya kaynaklar Ani-Şehristan’ını bölgenin baş-
ticaret ağına da bağlanarak Anadolu’ya kenti ve en gelişmiş şehri olarak anmaya
İpek Yolunun bağlanmasında önemli bir başlamışlardı. Bu durum emirin ve şehir
merkez rolü üstlenmesini de sağlamıştır. yöneticilerinin mezkur planı başarıyla uy-
guladıklarını göstermektedir.
Selçukular bu dönemde, Ani'nin sadece
kendisini değil, çevresini de finanse ede- Manuça Ani’nin kal’alarının çoğalttı ve
dışarıda kalmış bütün prensleri şehre
rek büyümesi için Ani'de para basmaya getirdi.
11
başlamışlardır. Ani’de kazılar yapan Ke-
mal Balkan, Selçuklu döneminde inşa edi- Harabeleri ve surları tamir eden
Manuçahr türlü yerlere dağılmış bulunan
len büyük hamam içindeki toprakları te- soylu Ernenileri çağırtıp gitirtti. (…)
mizletirken her iki yüzünde de Melikşah Ermenilere karşı Rumlardan daha sevimli
ve Menûçihr adlarının yazıldığı iki adet göründü ve şehrin servetini benimseyerek
bakır sikke bulmuştur. arttırdı.
12
9
Selçukluya tabi bir emirlik olarak Ani Sultan Alparslan’ın bu emir ve yönetici-
emiri Menûçihr’e Selçuklu emiri olarak lere öncelikle kurulacak Ani-Şehristan’ın
para basma yetkisi verilmesi, Ani’nin dış-surlarının imarı için emir verdiği ya-
diğer bölge şehirlerine göre önemini ve

10 Sevim (1987), s. 41. Turan (1993), s. 156.
9 Kemal Balkan-Osman Sümer, “1965 Yılı Ani 11 Vardan’dan naklen Kırzıoğlu (1982-1), s. 56.
Kazıları Hakkında Kısa Rapor”, Türk Arkeo- 12 Bezeşkyan’dan naklen, Kırzıoğlu (1982-1), s.
loji Dergisi, sayı: 14, Ankara 1967, s. 106. 57.

ANADOLU’DA İLK İPEK YOLU ŞEHRİ - 105