Page 115 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ
P. 115
ği vurgulamak üzere arslan kabartması-
nın kullanıldığını, Selçuklu devlet arması
çift başlı kartal kabartması altındaki ars-
lan tasviri açıkça göstermektedir.
Bu tespitler, Ani arslan kabartmasının,
Selçuklu ile birlikte Sultan Alparslan’ı ve
sonrasını da simgeleyen önemli bir simge
olduğunu ortaya koymaktadır.
Şu halde Ani surları üzerindeki inşa
kitâbesinin yanındaki bu arslan simgesi,
Ani surlarının Selçuklu Sultanı Alparslan
çağında yapıldığını anlatmakta, kitâbede
de Selçuklu emiri Menûçihr’in ilk burcu
inşa ettiği anlatılmaktadır.
Kitâbenin ilk burcun inşası bittiğinde ko-
Urfa Harran
kapısı nulduğu “binâu hâze’l-burç” ifadesinden
üzerindeki anlaşılmaktadır. Diğer burçların modüler
kitâbe altında, bir sistem halinde inşa edilip surlarla bir-
Selçuklu arslan bini bağlandığı anlaşılmaktadır. Nitekim
kabartmalarıı aşağıda yer alan kitâbe ve simgenin yer
var. Arslanları
zincirinden bir aldığı ilk burç ve çifte sur sistemini orta-
kişi çekiyor ya koyan plana bakıldığında kitâbenin
ilk sur üzerinde olduğu, bu surun dış-sur
sistemiyle başlangıç duvarıyla birleştiril-
Urfa şehir surlarının Harran Kapısındaki miş olmasından da açıkça görülebilmek-
arslan kabartmaları da Selçuklu’yu vur- tedir. Dış-surlar inşa kitâbesinin bulun-
gular. XIII. yüzyıl sonuna ait olup Har- duğu ilk burçla başlayarak kuzeye doğru
ran kapısının iç yüzündeki Eyyûbî sul- yönelmektedir.
tanı el-Melikü’s-Sâlih Ebû Bekir’in oğlu Sultan Alparslan’ı simgeleyen arslanın,
Şehâbeddin Gazi’ye ait tarihsiz kitâbe bu ilk burçla ilişkilendirilen çifte sur sis-
altında kapı kemerinin iki yanında simet- temi üzerinde dış giriş kapısının tam kar-
rik olarak 1.35x0.80 m. ölçülerinde iki şısına konulmuş olması, Arslanlı Kapıdan
arslan kabartması ile önlerinde arslanla- şehre girenlere şehrin kurucusu ve hü-
rın boynundan uzanan zinciri tutan insan kümdarının Sultan Alparslan olduğunu
kabartması, kemerin üstünde ise Selçuklu anlatmaktadır.
devlet arması çift başlı kartal kabartması
mevcuttur. Bu tasvir, Selçuklu’ya tabili-
29
Arslan Figürü”, s. 14; Gündoğdu (2004), s.
29 Gönül Öney, “Anadolu Selçuklu Mimarisinde 91-92.
114 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ
