Page 177 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

Meslek birliği üyesi olabilen gayrimüs- Kayseri’de kurulan Ahî bacılar teşkilatı,
limler, Ahî teşkilatı üyesi olamıyorlardı. aynı yerdeki debbâğların derilerinden çı-
Ancak Ahî Evran Ahîlik felsefesi-teorisi kan yünleri değerlendirmek üzere ev eko-
ve modeline göre kurulan meslek birlikle- nomisi faaliyeti oluşturarak evlerinde,
ri, gayrimüslimlerin üye olmasını hiçbir halı, kilim, kumaş dokumuşlar ve ürünle-
zaman yasaklamasa da, bazı araştırmacı- rini çarşıda/pazarda satışa sunmuşlardır.
lar meslek üyesi olan gayrimüslimlerden Daha sonraları Yeniçerilerin giyeceği ak
hareketle Ahî teşkilatının bozulduğu ka- börkleri de bacılar üretmekteydi. 17
naatine ermektedir. Bu durum Ahî teş- Ev eşyası olarak kullanılan el işleri örtü-
kilatı ile meslek birliklerinin aynı oldu- ler, bezler, dantelalar gibi birçok ürün de
ğunun düşünülmesinden veya birbirine Anadolu’daki Ahî bacıların geliştirdikleri
karışrtılmasından kaynaklanan yanlış bir ev ekonomisi faaliyetleri içinde yer aldı.
18
tespittir. Ahî bacılar tarafından üretilen halı, kilim,

örtüler gibi ürünlerin Ahî esnaf teşkilatı
Ahî Teşkilatının Kadınlar Kolu tarafından üretilmemesi, Ahî esnaf teşki-

Menâkıb-ı Evhâdüddîn-i Kirmânî’de, latı ile Ahî bacı teşkilatı arasında iktisadi
Kayseri’deki Debbâğlar Mahallesinde bir üretimde bir işbölümü olduğunu gösteren
zâviye ve mescid bulunduğu; ayrıca bu en önemli göstergedir.
mahalleye bitişik Külahduzlar Mahallesi Ev eşyası üretimine dayalı bu faaliyetler,
olduğu ve burada bir kapısı mescide biri ev üretimi olarak kabul edilerek dükkan-
dışarıya açılan bir evde Evhâdüddîn ve larda üretilmemiştir. Ahî bacıların evde
ailesinin ikamet ettiği belirtilmektedir. ürettiği bu ürünler, çarşılarda perakende
Kirmânî’nin kızının Fatma Bacı olduğu satış yapan dükkanlarda halka satılmak-
bilinmektedir. Mikail Bayram, aynı evde ta, üretici kadınlar tarafından doğrudan
oturduğunu belirlediği Ahî Evran’ın Fat- halka satılmamaktaydı. Bu durum, ürün-
ma Bacı ile evli olduğunu tespit etmiştir. 16
lerin üretiminde olduğu gibi satışında da
Ahî teşkilatının kadınlar kolu Ahî bacılar bir işbölümü olduğunu göstermektedir.
teşkilatı idi. Bacılar teşkilatının kurucu- Bu faaliyetlere ilave olarak Osmanlı dö-
su, Kirmânî’nin kızı ve Ahî Evran’ın eşi neminde esnaf tarafından üretilen kumaş-
Fatma Hatun idi. Ahî Evran, 1205’te yer- ların kenarlarına işlemeler yapılması, ka-
leştiği Kayseri’de, Kirmânî’nin kızı Fat- dınların ev üretim faaliyetleri arasındaydı.
ma Hatun ile evlenmişti. Ahî Teşkilatını İstanbul’da kumaş kenarı işlemeci kadın
kuran Ahî Evran, eşi Fatma Hatun vası- bacılar, bu işi evlerinde yapıyorlardı. 19
tasıyla Ahî bacılar teşkilatını (Bacıyan-ı
Rum) kurdu. Fatma Hatun halk arasında
“Fatma Ana”, “Kadıncık Ana”, “Kadın 17 Bayram 2002: 374
Ana” diye tanınmıştır. 18 Yasemin Tümer Erdem, Bacıyan-ı Rum’dan
Günümüze Türk Kadınının İktisadi Hayattaki
Yeri, İTO Yayınları, İstanbul 2010:23-82.
16 Mikail Bayram; Fatma Bacı Bacıyan-ı Rum, 19 Ahmat Kala (ed.), A. Tabakoğlu vd., İstanbul
Konya 1994, s. 18-24. Esnaf Tarihi-1 (1742-1763), İBB Yayınları,

176 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ