Page 135 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

Buhara’da tarihi
Ark Kalesi ve
çarşı meydanı Anadolu Sanayi Devriminde devrimi böylece Osmanlı coğrafyasında
Vakıf Işletmelerin Rolü hızla yayılmaya devam etmiştir. 6

Sanayi devrimini başlatan önemli bir Ahî Evran, kümelenme modelinde üye-
gelişme de Ahî Evran’ın 1243 tarihinde lik prensibi açısından önemli bir açılım
Kırşehir’de Ahî Evran Vakfı’nı kurma- yer almaktadır. Ahî teşkilâtı vakıf üyeli-
sı ve bu vakfın onayıyla organize sanayi ğine yalnızca Müslüman meslek sahiple-
üretim bölgesini yönetmek üzere Ahî- ri kabul edilirken, sanayi birliklerine ise
babaların atanmaya başlanmasıdır. Os- Müslüman olsun olmasın tüm meslek
manlı döneminde de bu vakıf, görevini sahipleri ve meslek öğrenmek isteyenler
sürdürmeye devam etmiştir. Ahî-babalar, girebilmektedir. Bu uygulamayı Osman-
Ahî Evran’ın kümelenme teorisine, iş lılar da devam ettirmiştir. Bu anlamda
ahlâkı ve iş-yaşam felsefesine uygun sa- birçok Osmanlı gayrimüslim sanayici,
nayi üretim bölgelerinin kurulmasını, or- Selçuklu’da olduğu gibi, Osmanlı sanayi-
ganize edilmesini ve denetimini yapmak- nin gelişiminde önemli roller oynadı.
tadır. Böylece Osmanlı Anadolusu başta
olmak üzere Osmanlı coğrafyasının dört
bir yanına Ahî Evran vakıfları kurularak
bu vakfın mütevellisi tayin edilen Ahî-
babalar, atandıkları yerlerde kümelenmiş
üretim birliklerinden oluşan organize sa-
nayi üretim bölgelerini kurmuşlar, sanayi

6 Vakıf işletme modeli için ayrıca bk. Ahmed
Kala, Debbağlıktan Dericiliğe, 3. Bölüm.

134 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ