Page 139 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

rihli temlik ve vakfiyedir. Bu temliknâme Bu bilgilere göre bu 29 köyden 14 köyün
9
ve vakfiye incelendiğinde ortaya çıkan 40.000 dirheme satın alındığı kişi Gürcü
bilgiler önem arz etmektedir. ve Kisra Nuşirevan hanedanına mensup
olup bir meliktir. Melik’in artık vakfi-
Zâviye önce Halil Divanî Zâviyesi olarak
Pulirbihak (Yağanpaşa) köyünde kurul- yenin onay tarihi olan 440/1048 yılında
muştur. Daha sonra da muhtemelen Os- Selçuklu’ya tabi olduğu, Müslüman oldu-
manlı döneminde Yağan Paşa tarafından ğu ve mülkiyetindenki yerlerden bir kıs-
tekrar şenlendirilen köyün ve ihya edilen mını sattığı anlaşılmaktadır.
zâviyenin adı Yağanpaşa Köyü ve Yağan- 29 köyden kalan 15 köyün satın alınması
paşa Zâviyesi olmuştur. Vakfiyenin onay ile ilgili kayıt şu şekildedir: “Seyyid Şe-
tarihi “Evâsıt-ı Receb 440/19-29 Aralık rif Halil Divanî şu on beş karyeyi Melik
1048”dir. Zâviyenin, vakfiye onay tarihi Berail’den sair milk gibi milk olmak şartı
olan 440/1048 tarihinde Bağdat Abbâsî ile altmışbin dirheme iştira etmiştir.”
halifesi Mu‘tasım-billâh dönemi olduğu Bu bilgilere göre bu 15 köy de melik
vakfiyede ayrıca kaydedilmiştir.
olan Berail’den 60.000 dirheme satın
Zâviyeye akar oluşturmak için 29 köyü, alınmıştır.
bölgenin idarecilerinden olan iki müs- 29 köyün mülkünün Halil Divanî ta-
lüman Gürcü asıllı kişiden satın alan ve rafından belirtilen iki ayrı kişiden satın
vakfeden kişi, yani vâkıf, Seyyid Şerif Ha- alındığı, yani mülkü olduğu Tebriz kadı-
lil Divanî’dir.
lığında şahitler huzurunda onaylanarak
Bu karyeler Halil Divanî’nin milk-idir mülknâmesi verilmiştir. Alım satım hüc-
mûmâ-ileyh anları Gürci taifesine ve cetinin (temliknâme) Tebriz kadısı tara-
Kisra Nuşirevan hanedânına mensup fından onay tarihi 440/1048’dir.
ve Soğuksu kal’asında ve Acemce
Abınik kal‘asında melik bulunan Melik Vakfiyede Seyyid Şerif Halil Divanî ile
Misail’den kırkbin dirheme satın almıştır. ilgili şu bilgiler yer almaktadır: “Abnik
Binâenaleyh bu on dört karye Seyyid Şerif (Pasinler) livası Pülurbihak [Yağanpaşa]
Halil Divanî’nin sair mülkleri gibi milk-i karyesinde mukim imâm Muhammed
ve sair mallar gibi malı ve sair rızıklar Bâkırî evladından fahrü’l-meşâyihin ve
gibi rızkıdır ki diler ise anı satar, diler ise
bağışlar diler ise vakfeder. kutbi’l-ârifin Uzbek [Özbek] meşhurla-
rından ve Kirman âyanından Seyyid Şerif
Halil Divanî hazretleri.”
vakfiye kaydı: VGM, Defter nr. 606, s. 74, sıra
102. Yukarıdaki ifadeler göre Seyyid Şerif
9 Turan (1965), Selçuklular Tarihi ve Türk- Halil Divanî’nin Abnik (Pasinler) liva-
İslâm Medeniyeti, s. 76-77. Kırzıoğlu M. sı, Yağanpaşa köyü eşrafından olduğu
Fahrettin, Kars Tarihi, Cilt 1: Taş Çağlarından anlaşılmaktadır.
Osmanlı İmparatorluğuna Değin ve Ekleme
1534-1921 Yılları Kronolojisi, İstanbul, Işıl Bu künyeye ilave olarak vakfiyede vâkıf
Matbaası, 1953, s. 325-326. Kırzıoğlu (1982- Halil Divanî’nin etnik aidiyetiyle ilgili ola-
2), s. 19-20. İbrahim Hakkı Konyalı, Abideleri
ve Kitâbeleri ile Erzurum Tarihi, s. 481-487. rak da şu bilgi verilmektedir: İmam Mu-

138 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ