Page 138 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

köyündedir. Bu zâviye daha sonra bü- Bu kayda göre aşağıda belirtilen bu ilk on
yük ihtimalle Yağan/Yegân Paşa tarafın- dört köyün vergi geliri Turgut Bey tara-
dan yeniden ihya edilmiş olduğundan bu fından Halil Divanî Vakfı’nın zâviyesi ve
Yağanpaşa Zâviyesi ve köyü olarak da mütevellisi olan evladına harcanmak üze-
anılmaktadır. re vakfedilmiştir.

Mülknâmesi ve vakfiyesine göre Şeyh Yirmi dokuz köyden kalan 15 köyün ver-
Halil Divanî tarafından yirmi dokuz gi gelirinin vakfedildiği vakfın hayratla-
köy satın alınarak mülk edinilmiştir. Bu rıyla ilgili kayıt ise söyledir:
mülkler, Tebriz kadısının 440/1048’de (…) karyeleri mâlikânelerinin tamamı
mülknâmeyi ve vakfiyeyi onaylamasıy- Seyyid Şerif Halil Divanî hazretlerinin
la zâviyeye vakfedilmiştir. Vakfiyenin âsitânesine anın câmi’-i şerîf ve
son kısmında ise vakfiye tahrir onay ta- âsitânesinin ferraşı içün gece ve gündüz
rihi tam olarak verilmiş olup, “Evâsıt-ı hizmet etmek şartıyla bağlanmıştır.
Receb 440/19-29 Aralık 1048” olarak Bu kayda göre aşağıda belirtilen 15 köyün
kaydedilmiştir. vergi gelirlerinin tamamı Malikâneci Tur-

Vakfiye onay tarihinde, bu mülkiyet Halil gut Bey tarafından Halil Divanı Vakfı’nın
Divanî’ye ait olup vakfedilen yirmi dokuz âsitânesine ve câmiine, temizlik aydınlat-
köyden elde edilen vergi geliri de, vergiyi ma vb. tüm hizmetlerin karşılanması için
mâlikâne olarak toplama hakkına sahip vakfedilmiştir.
Kirman âyanından mâlikâneci Turgut Ticaret yolu üzerinde olan bu zâviye, ta-
Bey tarafından vakfedilmiştir. Bu vakıf rımdan elde edilen gelirin tüccarın misa-
kaydı da vakfiyenin içinde yer aldığından fir olarak kaldığı zâviye ve harcamalarına
mâlikâne vergi gelirlerinin vakfedilme ta- aktarılması bağlamında tedarikçi vakıf
rihi, vakfiyenin tarihiyle aynıdır. işletmelerine bir örnektir.
Bu yirmi dokuz köy ve köyün vergi ge- Daha önce bu bölgede zâviye ve köyler
lirleri, “Evâsıt-ı Receb 440/19-29 Aralık kurmuş Selçuklu; şeyh, derviş ve köylü-
1048” tarihinde Tebriz kadısının onayıy- lerin 1048 Pasinler zaferinin hemen aka-
la Halil Divanî Vakfı hayratından olan binde Selçuklu Tebriz kadısının onayıyla
zâviye, câmi, zâviye âsitânesi, vâkıf ev- mülkiyetini Gürcü melik/beylerden satın
ladı mütevelliye ve yoldan gelen geçene aldıkları köyleri zâviyeye vakfedip vakıf-
hizmet etmek amacıyla vakfa akar olarak lar kurarak kalıcı olarak bölgeye yerleşti-
vakfedilmiştir. ğini göstermektedir. Bu vakfa ait Vakıflar

Mâlikâneci Turgut Bey tarafından yirmi Genel Müdürlüğü arşivinde aşağıda ter-
dokuz köyden ilk on dört köyün vergi ge- cümesi verilen Şeyh Halil Divanî’ye ait
lirlerinin vakfedildiği vakıf hayratlarıyla Selçuklu dönemi temliknâme hücceti ile
8
ilgili kayıt şu şekildedir: vakfiye, vakıflar arşivimizdeki en eski ta-
(…) karyeleri mâlikânelerininin tamamı 8 Seyyid Halil Divanî Zâviyesi Vakfı’na ait
Seyyid Şerif Halil Divanî hazretlerinin Temliknâme-Mülknâme hüccet kaydı: VGM,
zâviyesine ve evladına vakfe[dilmiştir]. Defter nr. 606, s. 76, Sıra nr. 103. Aynı vakfa ait

ÜRETİMLE İLGİLİ VAKIF İŞLETMELER - 137