Page 131 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

Rüstem Paşa
Bedesteni,
Erzurum “merkantilizm” politikasını benimseyip ğı ve bitkisel tarımı planlayarak üretimi
uygularken, Osmanlılar, Selçuklular’dan ve vergi gelirlerini önemli ölçüde artır-
itibaren üretime dayalı bir ticaret politi- dıklarından devlet, artan üretim ve ver-
kası geliştirmişlerdir. gi gelirlerini tarım, ticaret, sanayi ve şe-
hirlerin geliştirilmesi için gerekli altyapı
Anadolu sanayi devrimi aşamasında va-
kıflar, daha önce olduğu gibi, sanayi site- yatırımlarına yöneltti. Devlet tarımdan
lerinin inşasını ve işletmesini üstlenemeye elde edilen vergi gelirlerinin önemli bir
devam etmişlerdir. Selçuklu ve Osmanlı kısmını ticaret yolları üzerinden, kasaba
dönemi vakıflarına ait vakfiyelerde, va- ve şehirlerde ticaret siteleri ve sanayi si-
kıfların inşa ettiği yüzlerce ticaret ve sa- telerini inşa etmek üzere vakıflara tahsis
nayi sitesinin varlığı Selçuklu ticaret ve ediyordu.
sanayi devrimini belgeleyen en önemli Vakıflar, kendilerine tahsis edilen bu kay-
verilerdir. nakları ticaret ve sanayi siteleri ile şehir
ve kasabaların altyapı yatırımlarının fi-
Bu vakfiyeler incelendiğinde, vakıfların
ticaret ve sanayi siteleri inşa edebilmele- nansmanında kullanmaktadır. Vakıflar
rini sağlayan ana finansal kaynakların, gerçekleştirdikleri bu altyapı yatırımları
vakıflara tahsis edilen tarım toprakların- sonucunda ortaya çıkan çarşı, han ve dük-
dan ve tarıma dayalı vergi tahsislerinden kanları, vakfa gelir getirmek üzere vakfın
oluştuğu görülmektedir. akarı olarak vakfiyelerinde kaydediliyor-
lardı. Bu akarları oluşturan ticaret-sanayi
Selçuklu ve Osmanlılar, Türkmen-Yörük sitelerini ilgili meslek birliklerine, inşa et-
ve ikta-timar sistemleriyle hayvancılı- tikleri konutları da halka kiralamışlardır.

130 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ