Page 219 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

Debbâğların Piri ve Erkânı nilmesini sağlıyorlardı. Bu çok önemli bir

Ahî Evran’ın ve fütüvvetin ileri gelenleri- meslek geliştirme modeli idi. Böylece her
nin şeceresini (soy veya üstad silsilesini) ve yeni icat, icadı yapan ustanın yeni meslek
mesleklerin ustası-öğreticisi olan meslek piri olmasıyla hızla üretime uygulanarak
pirlerini belirten ve Ahî-fütüvvet kaidele- yaygınlaştırılabiliyordu. Mesleği usta-
rini anlatan Ahî fütüvvet şecerenâmelerini sından öğrenerek usta olanlara ise “pîr-
incelediğimizde “Debbâğların Piri Ahî perver” denilmekteydi.
Evran b. Abbas” olarak kaydedildiğini Tüm şecerenâmelerde Ahî Evran’ın men-
10
görüyoruz. Yani debbâğ mesleğini öğre- kıbevi hayatı anlatılırken, Ahî Evran’ın
nip meslekte ilk kuşağı bağlanarak usta/ 32 esnafın/tüm mesleklerin piri olduğu-
pir olan ve sonrakilere kuşak bağlayan nu, bu unvanın, füttüvette ve debbâğlıkta
kişi Ahî Evran’dı. Meslek pirliği maka- gösterdiği üstün başarıların neticesinde
mı, mesleği ilk öğrenerek usta olan ki- Peygamberimiz tarafından Ahî Evran’a
şiye verilir. İlk meslek piri, mesleğinin verildiği anlatılır.
sırlarını fütüvvet yoluna girerek yükselir- Bu fütüvvet şecerenâmeleri arasın-
ken ilhamla öğrenir. Fütüvvet erkânında da yer alan Ahî Sinan’a nispet edilen
meslek, mutlaka mesleğin pirlerinden ancak debbâğların şeyhi Seyyid el-
öğrenilir. Mesleğin ilk pirinin mesleği
öğrendiği piri olmayıp ilhamla öğren- Hac Mustafa’ya ait olan üç numaralı
diğinden, şecerenâmelerde her mesleğin şecerenâme, Ahîlik-debbâğlık ilişkisini or-
ilgili olduğu peygamberler de belirtilir. taya koyan önemli belgelerden olup bura-
11
İlhamla öğrenme ilgili peygamberle iliş- da ayrıca ele alınıp değerlendirilecektir.
kilendirilir. Debbâğlık mesleğinin ilk piri “Hâzâ şecere-i füttüvvet der-beyân-ı
Ahî Evran, bu mesleği ilhamla Peygambe- erkân-ı debbâğân” ifadelerinden de anla-
rimiz Hz. Muhammed’den öğrenmiştir. şılacağı üzere fütüvvet şecerenâmesi müs-
Şecerenâmelerde bu ilhamla öğrenme bir takil olarak debbâğlıkla ilgilidir.
menkıbe halinde anlatılır. Bu şecerenâmeyle birlikte Farsça kale-
Mesleği pirden-ustadan öğrenmenin, yeni me alınmış olan Ahî Sinan Şecerenâmesi
meslek geliştirmeye engel olabileceği dü- ilk kez Cevat Hakkı Tarım tarafından,
şünülebilir. Selçuklular ve Osmanlılar Kırşehir Ahî Evran Vakfı evlatlarından
meslekte yeni bir teknik icat ederek buna kopyası elde edilerek kısmi bir çeviriyle
12
bağlı yeni ürün/iş geliştiren mucit ustala- yayımlanmıştır. Bu iki şecerenâmenin
ra, Allah’ın ilham vermesi kastedilerek bazı bölümleri Gölpınarlı tarafından da
13
“hudâinâbit” diye adlandırıyordu. Bu değerlendirilmiştir.
mucit ustayı yeni mesleğin ilk ustası ka-
bul edip, yeni mesleğin bu ustadan öğre- 11 Kırşehir Müzesi, 3 nolu Ahî Sinan
Şecerenâmesi adıyla yayınlanmış Ahî Mustafa
Şecerenâmesi, Rulo halinde. (Köksal vd. 2008:
10 Kırşehir Müzesi, 1 nolu Ahî Musa 57-83).
Şecerenâmesi, Rulo halinde, (Köksal vd. 2008: 12 Tarım 1938.
s. 3-19). 13 Gölpınarlı 1950: 79.

218 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ