Page 195 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

Ahî Bacılar Teşkilatı Ahî vakıflarının en önemli faaliyeti Ahîlik
okuluna mensup şeyh ve müritleri vasıta-
Ahî teşkilatı bir çatı teşkilat olup, bu sıyla bulundukları bölgede kurdukları va-
teşkilatın kadınlar kolununa Ahî bacı- kıf, tekke ve zâviyeler Ahî tasavvufunu/
lar teşkilatı denilmektedir. Ahî bacılar felsefesini anlatarak Ahîliği yaymaktı.
teşkilatının kurucusu Ahî Evran’ın eşi
Fatma Bacı’dır. Fütüvvet Ahîlik tasav- Ahîler tarafından kurulan Ahî lakaplı va-
59
vuf felsefesini benimserler. Ev ekonomisi kıflar ile Ahî Evran tarafından Kırşehir’de
içinde, pazara yönelik üretim yaparlar. kurulan Ahî Evran Vakfı’nı ve Ahî Evran
Anadolu’da bacılar tarafından ev ekono- Vakfı’nı temsilen diğer şehirlerde kurulan
misi faaliyeti içinde birçok yöresel kilim, Ahî Evran vakıfları birbirinden farklı va-
halı, iplik, kumaş dokuma, el işleri geliş- kıflar olup bunları birbiriyle karıştırma-
tirmişlerdir. Ev ekonomisi kapsamında mak gerekmektedir.
kadınlar tarafından ürütelen ürünler pa- Tespit ettiğimiz Ahî lakaplı vakıflar lis-
zarda önemli paya sahiptir. 60 tesini, vakıfların bulundukları yerleri ve
kurucularını belirtelek aşağıda veriyoruz.
Ahî Lakaplı Vakıflar Tablo Ahîlikle ilgili çok önemli bilgiler
ihtiva etmektedir. Ahîlerin Selçuklu dö-
Ahîler, Anadolu’nun her yerinde Ahî la- neminde Ahîliği, Ahî teşkilatını yaymak
kaplı vakıflar kurmuşlardı. Ahîler tara- üzere Anadolu’da kurdukları Ahî lakaplı
fından kurulan bu vakıflar, ticaret yolları vakıfların oldukça yaygın olduğunu tes-
üzerinde, ıssız yerlerde şendirmek üzere bit etmiş bulunuyoruz.
ve özellikle şehirlerde sanayi ve ticaret
merkezlerinde meslek erbabına, tüccara, Selçuklu döneminde Anadolu’nun her
yolculara, misafirlere ve halka Ahî felse- köşesinde, şehir ve kırlarında birçok Ahî
fesini, Ahî teşkilatını anlatmak ve yaymak vakfının kurulduğu görülmektedir. Tab-
üzere Ahîler tarafından kurulan vakıflar- lodan izleyebildiğimiz Anadolu’daki Ahî
dı. Önde gelen Ahî bacılar tafından ku- vakıflarının, Selçuklu’dan sonra Beylikler
rulan vakıflara Ahî-ana Vakfı deniyordu. döneminde varlığını koruyarak ve sayı-
Ahî-babalar bilinen öncü Ahîlerdir ve bir- ları artarak Osmanlı dönemine inkital
çok Ahî-baba Vakfı vardır. Ahî-babaların ettiklerini tespit ediyoruz. Osmanlı fe-
kadınlar kolundaki yerini Ahî-analar tihleriyle birlikte Ahîliğin Ege-Akdeniz’e,
temsil etmekteydi. Ancak Ahî-analar üze- Çanakkale üzerinden Edirne ve Marmara
rinde mevcut literatürde yeterince durul- bölgesine yayıldığını da tespit etmekteyiz.
mamıştır. (Bk. Yandaki liste) Bu tablo aşağıda ayrıca verilen Ahî Evran
Vakıfları tablosu ile birlikte değerlendi-
59 Ayrıntılı bilgi için bk. Bayram, Bacıyan-ı Rum rildiğinde Ahîlikle beraber sanayileşme-
ve Fatma Bacı, Konya 2002.
60 Ahî Bacıların iktisadi faaliyetleri için bk. nin Anadolu’da yayılma haritasınını da
Yasemin Tümer Erdem, Bacıyan-ı Rum’dan vermektedir.
Günümüze Türk Kadınının İktisadi Hayattaki
Yeri, İTO Yayınları, İstanbul 2010: 23-50.

194 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ