Tezgahüstü Türev İşlem Türleri ve Dayanak Varlıklar

Kuveyt Türk, bir ilke daha imza atarak vadeli döviz alım satım işlemlerinde kuru sabitleyen "forward" uygulamasına başlayan ilk katılım bankası oldu.

Özellikle döviz alım satımı ile uğraşan, ihracat ve ithalat yapan işletmeleri ilgilendiren bu uygulama ile Kuveyt Türk, müşterilerini ekonomideki belirsizlikler nedeniyle kurlarda ortaya çıkabilecek ani iniş ve çıkışlardan korumayı amaçlıyor.

Sistem nasıl işleyecek?

Banka ile müşteriler arasında anlaşma tarihinde, miktar, fiyat ve vade üzerinde mutabakat sağlanacak. Belirlenen tarih geldiğinde taraflar önceden anlaşma sağlanan kur üzerinden yükümlülüklerini yerine getirecekler.

Bankamızın amacı bu ürünü kur riskini azaltmaya yönelik müşterilere sunmaktır, spekülatif amaçlı işlemlere aracılık etmek değildir. Firmaların faaliyet karlarının döviz piyasalarındaki dalgalanmalardan etkilenmemesi için vadeli döviz işlemleri yapılır. Böylece, vadeli nakit giriş çıkışı olan firmalar için belirsizlik ortadan kalkar, çünkü vadede uygulanacak kur, dolayısıyla tutar, önceden belirlenmiştir.

Bu ürünümüzün yalnızca TL / döviz işlemlerinde değil, parite işlemlerinde de uygulanabilir olması farklı dövizlerle çalışan müşterilere büyük avantaj sağlamaktadır.

İşlem yapılan tutar üzerinden kısmi teminat alınacak

Kuveyt Türk uygulamasında kontrat yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi gibi belirli riskleri ortadan kaldırmak amacıyla işlem büyüklüğünün belirli bir yüzdesi kadar teminat alınması söz konusudur. İki tip teminat mevcut olup, bunlar başlangıç teminatı ve sürdürme teminatıdır. Bu teminatlar katılma hesabına yatırılır ve blokeye alınır, müşteri teminat olarak yatırdığı katılma hesabına kar payı alır.

Başlangıç Teminatı; bir uzun veya kısa pozisyon açmak için müşterinin önden yatırdığı miktardır. İşin başında yapıldığı için bu ismi alır. Pozisyon açık kaldığı müddetçe, müşterinin taşıdığı pozisyonun kârı (realize edilmemiş açık pozisyon kârı) bloke bakiyesinden çıkarılır, zararı ise yine aynı bakiyeye eklenir.

Yatırılan başlangıç teminatının müşterinin pozisyonu açık kaldığı müddetçe her gün aynı vadedeki yeni forward kuruna göre tekrar değerlemeye tabi tutulur. (buna "mark-to-market", yani piyasa fiyatına göre güncelleme denir). Güncelleştirme işlemleri sonrasında, müşterinin teminatının başlangıç teminatının altına düşmesi durumunda müşteriden teminatını derhal "başlangıç teminatı" seviyesine getirmesi gerekir.

Sürdürme teminatı ise müşterinin mevcut pozisyonu taşıyabilmek için bulunması gereken minimum teminat miktarıdır. Kapama oranı olarak da bilinir. Teminat oranı bu noktaya gelirse müşterinin pozisyonu devam ettirilmez, ters işlem yapılarak vadesinde tahakkuk ettirilmek üzere zarar netleştirilmesi gerçekleştirilir.

Vadeli işlemlerde alıcı taraf (long) vade sonuna kadar bekleyip alım taahhüdünü yerine getirmek istemiyorsa, aynı şartları taşıyan başka bir sözleşmede satıcı taraf (short) olarak pozisyonunu kapatabilir. Aksi takdirde vade geldiğinde her iki taraf da önceden anlaşma sağladıkları kur üzerinden yükümlülüklerini yerine getirirler. Forward işlem her iki tarafı da bağlayıcı bir nitelik taşımaktadır. Müşterilerin ters yönlü işlem ile sözleşmelerini likidite ederek pozisyonlarını kapatmaları neticesinde oluşan kar/zarar vade tarihinde gerçekleşir. Açık pozisyon sahibi müşteri, pozisyonu açık kaldığı sürece, bu pozisyon için yatırdığı teminatı geri alamaz.

Kimler yararlanabilir?
  • İthalatçılar ve ihracatçılar.
  • Gelecekte döviz cinsinden bir ödeme yapacak veya bir gelir elde edecek şahıs ve firmalar.
  • Döviz almaya veya satmaya karar veren ancak parası vadeli hesapta olan müşteriler.
  • Vadeli bir ithalatı farklı bir döviz cinsinden taksitlendirmek isteyen ve borcunu bugünden sabitlemek isteyen müşteriler.
    Örneğin 6 ay vadeli Euro cinsinden satın alınacak bir malı TL veya USD endeksi fon kullanarak murabaha yapmak isteyen müşteriler eğer taksitlerini bugünden sabitlemek isterse kendilerine vadeli döviz işlemi yaparak yardımcı olunacak.
Vadeli döviz işleminin (Forward) yararları nelerdir?
  • Vadeli döviz piyasaları, sözleşmeye konu olan dövizin piyasalarda gelecekte ortaya çıkabilecek olumsuz fiyat değişimlerine karşı korunma imkanı sağlar.
  • Piyasa bilgisi olan, ancak sermayesi az olduğu için yeterince pozisyon alamayan veya kredili alım satım yapmak zorunda kalan yatırımcılara da küçük miktarda paralarla büyük pozisyonlar alma ve kaldıraç etkisi yardımıyla yüksek kazanç elde etme imkanı verir.
  • Forward işlemlerin en temel özelliği ise organize piyasalarda yapılmaması ve dolayısıyla fiyat, miktar ve vade gibi unsurların standart olmayıp, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla belirlenmesidir. Örneği Kuveyt Türk müşterisi ile 72 gün vadeli 2000.USD satış antlaşması yapabiliyor.
  • Komisyon, işlem ücreti adı altında hiçbir masraf alınmadan işlem gerçekleştirilir.
Vergi

Gelirler Vergisi Kanunu'nun geçici 67 nci maddenin (12) numaralı fıkrasında, bankaların ve aracı kurumların taraf olduğu veya bunlar aracılığıyla yapılan; belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte ekonomik veya finansal göstergeye dayalı olarak düzenlenenler de dahil olmak üzere, para veya sermaye piyasası aracını, malı, kıymetli madeni ve dövizi alma, satma, değiştirme hak ve/veya yükümlülüğünü veren vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin bu madde uygulamasında diğer sermaye piyasası aracı olarak tanımlanmıştır. Bu hüküm uyarınca, bankalar veya aracı kurumlar vadeli işlem veya opsiyon sözleşmesinin hükmünden yararlanıldığı anda, sözleşmeye baz alınan kıymetin piyasa fiyatına göre oluşan değeri ile işlem fiyatına göre oluşan değeri arasındaki fark üzerinden % 10 oranında tevkifat yapacaklardır.

Forward Hakkında Genel Bilgiler

Bir ekonomide, ekonomik birimlerin yatırım kararı alırken karşı karşıya kaldıkları en büyük risk geleceği tahmin etmelerindeki güçlüktür. Döviz kuru riski de benzer şekilde bir risk unsuru olarak ortaya çıkmaktadır. Bu riskin belirlenebilmesi ve firma faaliyet karlarının döviz piyasalarındaki dalgalanmalardan etkilenmemesi için vadeli döviz alım-satım işlemleri (forward) geliştirilmiştir.

İleri bir tarihte teslimi söz konusu olacak herhangi bir malın (döviz, tarımsal ürün vb.) vadesi, miktarı ve fiyatının taraflarca bugünden belirlenerek sözleşmeye bağlanması işlemlerine vadeli alım satım (forward) denilmektedir. İşlemin özelliği alım veya satım sözleşmesinin bugünden yapılması, teslim ve karşılığı olan ödemenin ise anlaşmada kararlaştırılan bir fiyattan (forward exchange rates), ilerideki bir tarihte gerçekleştirilmesidir. Bankamız uygulamasında forward işlemler, sadece vadeli döviz alım satım işlemlerini içermektedir. Vadeli Döviz Alım/Satımı (Forward), önceden belirlenen bir vadede, bir para biriminin başka bir para birimine karşı önceden belirlenmiş bir kur üzerinden alım veya satım anlaşmasıdır.

Vadeli işlemler genelde döviz piyasasında faaliyet gösteren bankalarla müşteriler arasında yapılır. Bu işlemlere gerek duyulmasının nedeni, döviz kurlarıyla ilgili gelecekteki belirsizliktir. Forward genelde kur riskine karşı korunma (hedging) veya spekülasyon için kullanılabilir.

Vadeli Döviz İşlemleri hakkında detaylı bilgiyi tüm Kuveyt Türk Şubeleri'nden veya 444 0 123 Kuveyt Türk Çağrı Merkezi'nden edinebilirsiniz.