Page 18 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

Ticaret devrimin en önemli sonuçların- ile merkez oluşturmak üzere kurdukları
dan biri, tarım devriminde olduğu gibi, mescit ve camilere yatırıyorlardı.
orta sınıf tüccarın ortaya çıkması ve daha Kısaca özetlediğimiz gibi elinizdeki kitap-
önceki yardıma muhtaç tüccarın yerini ta önemli ilkler konu edinilmektedir. Bu
alması olmuştur. kitap, 1000-1200 yıllarında Selçukluların

Tarım ve ticaret devriminin sonucu ola- tamamladığı tarım ve ticaret devrimi ile
rak halkın öncesine göre zenginleşmesiyle 1200’lerde Selçuklu Anadolusu’nda Ahî
orta sınıfın oluşması, dünyanın diğer böl- Evran tarafından başlatılan ve Osmanlı
gelerine göre Anadolu’da yaşanan ekono- döneminde tamamlanan Anadolu sanayi
mik gelişmenin en önemli sonucudur. devriminin üç önemli unsurundan (teda-
rik, üretim, satış) ilkini, tedarik sistemini
Selçuklu tarım ve ticaretindeki bu önem-
li gelişmeler, Selçuklu şehirleşmesini de incelemektedir. Diğer unsurlar olan üre-
hızlandırmıştır. İlk kez dünyada Büyük tim ve satış sistemi, ayrı iki kitap olarak
Selçuklular fethettikleri kale-şehirleri bü- yayına hazırlanmaktadır.
yütüp merkezinde “şehristan” adını ver- Bu üç unsur “kolonizatör dervişler-
dikleri kapalıçarşı ve caminin yer aldığı Ahîler”, “iaşecilik-provizyonizm”, “es-
ve şehir çevresinin de dış şehir surlarıyla naf sanayi birlikleri-gedikler” gibi çeşit-
çevrildiği büyük şehirler kurmaya başla- li araştırma konuları olarak ele alınmış
mışlardır. Bu gelişme sonucu Selçuklular, olmakla birlikte ilk kez Anadolu sanayi
İpek Yolu şehirlerini ortaya çıkartmıştır. devrimi bağlamında ve bu devrimin ikti-
sadi yapıda ortaya çıkardığı yapı değişim-
Tarım ve ticaret devrimiyle birlikte Sel-
çuklu surlu şehirlerinin tüccarları şehrin leri olarak bu eserde ele alınmaktadır.
ilk orta sınıfını oluşturanlar oldular. An- İktisadi devrimler iktisadi yapıda önce-
cak orta sınıfın şehrin çoğunluğunu oluş- sinden farklı köklü değişiklikler meydana
turması, yani asıl dönüşüm Selçuklu Ana- getirir. Tarım devriminden sonra dünya-
dolu sanayi devrimiyle oldu. da ilk kez sanayiye dayalı olarak tarım
ve ticaretin yapısal dönüşüme uğraması,
Tarım, ticaret ve sanayi devriminin ortak
geliştirilen kurumu vakıf işletmeleridir. Ahî Evran’ın deri sektöründe kümele-
Bu kitabımızda tedariği ve ticareti etki- nerek üretim teorisine dayalı modelini
leyen tarım, ticaret ve sanayi alanındaki 1205-1206’da önce Kayseri ve çevresin-
devrimle ilgili dönüşümü kurulan vakıf de uygulamasıyla başlamıştır. Kümelenip
işletmeler vasıtasıyla takip edeceğiz. mesleği öğreterek üretimi arttırmada kısa
zamanda ünü Anadolu’ya yayılan Ahî
Vakıf köylerdeki gelirlere dayalı olarak Evran, 1220’de Selçuklu tahtına çıkan
kurulan söz konusu vakıf işletmeler, elde Alâeddin Keykubad'ın davetiyle gittiği
ettikleri gelirleri başta kervansaraylar ola- Selçuklu başkenti Konya’da, kümelenme
rak ticari yatırımlara; hayrat olarak da ti- modelini deri sektörünün yanında tüm
caret yolları ya da şehirlerde kurdukları ve sanayi kollarında uygulamaya koyarak
tacirlerin de kalabildiği tekke ve zâviyeler sanayi devriminin tüm Anadolu’ya ya-

GİRİŞ - 17