Page 252 - ANADOLU SANAYİ DEVRİMİ

fi’l-yevmü’s-salis min zi’lkadet’i-ş-şerife Kasımpaşada vâki’ (...) debbâğhanelerde
sene selasün esman ve mieteyn ve elf ( 3 kâin debbâğ esnafının Ahî-babaları
Zilkade 1283/10 Mart 1867). Ahmed...
48
Ancak belgelerde bahsi geçen bu esnaf

Ahî-Babalar ve Kurdukları âmirlerinin görevleri birlikler üstü bir
Vakıflar nitelik taşımıyordu. Zirâ bunlar yalnız-
ca mensubu oldukları esnaf birliğinin

İstanbul’da Ahî teşkilatı temsilcileri Ahî- âmirleriydi.
babaların ve Ahî-şeyhlerin hem Ahî Ev- Fakat bir de Ahî Evran Vakfı tarafın-
ran Vakfı tarafından atanan Ahî teşkilatı dan Ahî teşkilatı temsilcisi olarak atanan
temsilcisi olarak hem de meslek birliği- Ahî-şeyh ve Ahî-baba denilen; belirli bir
nin üst yöneticileri olarak ilk devirlerden mekânda teşkilatlanmış tüm esnaf birlik-
itibaren Osmanlı’nın sonuna kadar, es- lerinin üstünde ve tüm bu meslek birlik-
naf birliklerinde esnaf âmirleri olarak lerini temsilen yer alan, esnaf âmirlerinin
mevcûdiyetlerini sürdürmüşlerdir. de üstünde bir âmir vardı. İstanbul bölge-
Şu belgelerde bu husus açıkça gözleniyor; sine Ahî Evran Vakfı tarafından atanan
Ahî teşkilatı temsilcileri halifeleri olan bu
Ehli-i hırefe tâbi’ (...) debbâğın
Kasımpaşa’da vâki debbâğhanede Ahî-şeyh ve Ahî-babaların kimler olduğu-
olmalarıyla kâdîmü’l-eyyâmdan bu âna nu incelememiz gerekmektedir.
gelince hırfet-i mezbûremün Ahî-baba İstanbul esnaf birlikleri yöneticileri şeyh
tabir olunur debbâğbaşısı... 46
ve Ahî-babalar ile ilgili tespitlerimizle ko-
Tiftik râyici üzerine iştirâ olunup cümlesi nuya girmekte fayda vardır.
iplik işleyenler celb ve pazar yerinde
Şeyhi marifetiyle iplik işleyenler mübâyaâ 1. İstanbul’daki Ahî-babalar aynı za-
eyleyüb... 47 manda debbâğ esnaf birliklerin de bir üst
yöneticisiydiler.

46 Galata kadısına 26.XII.1754-4.I.1755 tarihli 2. Debbâğ esnaf birliklerinin yöne-
hüküm; BOA., İstanbul Ahkam Defterleri ticileri kethüdâlardı. Ancak debbâğ
(Bundan sonra İAD.), nr.3, s.335, H.1229’dan kethüdâlarının üstünde bir de Ahî-
naklen, Ahmet Kala (ed.), Tabakoğlu vd.;
İstanbul Külliyatı İstanbul Esnaf Tarihi-1, babaları vardı.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul 3. Debbâğ esnafı Ahî-babalarının aynı za-
Araştırmaları Merkezi Yayınları, İstanbul
1997, s. 85-86; Benzer hükümler için ayrıca manda Ahî Evran Vakfı’nın İstanbul tem-
bk. “Ahîbaba” maddesi, Tabakoğlu vd. 1997: silcileri olduklarını söyleyebiliriz. Bunlar
s.367.; Ahmet Kala (ed.), Ahmet Tabakoğlu hem Ahî teşkilatı temsilcisiydi hem de
vd., İstanbul Külliyatı İstanbul Esnaf Tarihi-2, debbâğların üst denetici/yöneticisiydi.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul Araş-
tırmaları Merkezi Yayınları, İstanbul 1998,
s.393.
47 Ankara v.s. mütesellim, kuzât ve nüvvâbına “Şeyh” maddesi, Tabakoğlu vd. 1997: 385.
hüküm; BOA, Cevdet-İktisad nr. 694. XVI- 48 İstanbul kadısına 27.2.1215 /2.V.1800 tarihli
II. yüzyılda benzer hükümler için ayrıca bk. ferman; İKS., nr. 76, vr. 44.

AHİ EVRAN VAKFI VE ZAVİYESİ - 251