Page 181 - SAĞLAM BANKACILIK MODELİ İLE "KATILIM BANKACILIĞINA GİRİŞ"

Bu iki yöntem,
finansman İcare ve Finansal Kiralama
yöntemleri
açısından birbirine
benzerliklerinden
ötürü kâr ve İcare (icâre), kiralama demektir ve özellikleri itibariyle leasing/kiralama modeli olarak da
zarar ortaklığı ifade edilebilmektedir. Bankacılık terimi olarak icare, bir kurumun satın alarak veya İslam
kapsamında bir hukukuna uygun yöntemlerle malik olduğu bir varlığı periyodik kira geliri elde etmek ama-
arada incelenmekle cıyla müşterisine kiralamasıdır. İcare İslam hukukunda, menkul ve gayrimenkul malların
beraber aralarında kiralanması sözleşmesinin yanında iş ve hizmet sözleşmelerini de içine alan bir kavramdır.
birtakım farklılıklar Kira konusu şeyin İslam hukukuna uygun olması gerekmektedir. Katılım bankaları, faizsiz
vardır.
bankacılık ilkelerine uygun olmak şartıyla her türlü kira finansmanını sağlayabilir. Burada
üzerinde durulması gereken en önemli husus ise müşterinin kiralamak istediği veya almak
istediği mal veya hizmeti önce kurumun kiralamış veya almış olmasıdır. 29
Katılım bankalarının bir finansman yöntemi olarak uyguladıkları leasing (finansal
kiralama) de aslında bir kira sözleşmesidir. Bu işlemde, kiralama sözleşmesinin süresi
ve kira ücreti taraflar arasında belirlenerek bir anlaşma sağlanır ve varlık kiraya verenin
(bankanın) malı olarak kalır. Malın kiracısı yani müşteri gerçekleştirmiş olduğu faaliyetleri
sonucunda zarar etmiş olsa bile kira kontratındaki şartlara uymak zorundadır. Kira söz-
leşmesinin bitiminde kiracının isterse bu malı satın alabilme hakkı vardır. Bu konuyla
30
ilgili olarak Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu’nun bir hükmü söz konusudur. Bu
Mudarebe ile Müşarekenin Farkları hükme göre BDDK, katılım bankalarının yapacağı leasing işlemlerini “taşınır ve taşınmaz
Bu iki yöntem, finansman yöntemleri açısından birbirine benzerliklerinden ötürü kâr ve malların 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu hükümleri etrafında, katılım bankası ta-
zarar ortaklığı kapsamında bir arada incelenmekle beraber aralarında birtakım farklılıklar rafından temin edilerek kiraya verilmesi” olarak tanımlamakta, bu işlemin sınırlarını bu GELENEKSEL BANKACILIK VE PARA KATILIM BANKACILIĞININ TARIHI VE GELIŞIMI KATILIM BANKACILIĞINDA TEMEL ILKELER KATILIM BANKACILIĞINDA FON TOPLAMA YÖNTEMLERI KATILIM BANKACILIĞINDA FON KULLANDIRMA YÖNTEMLERI
vardır. Bu farklar anahatlarıyla şu şekilde sıralanabilir: şekilde çizmektedir. Finansal Kiralama Kanunu’nda (RG, 28.06.1985 sy. 18795) ise
31
kiralayanın, kiracının seçimi ve talebi üzerine, üçüncü kişiden satın aldığı veya
başka suretle temin ettiği bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağla-
mak ve belli bir süre feshedilmemek şartı ile kira bedeli karşılığında
kiracıya bırakması durumu söz konusu edilmiştir. 32
Leasingde kişi almak istediği bir malın, katılım bankası tara-
fından alınıp kendisine normal kira bedelinin üstünde ödeye-
ceği bedellerle kiralanmasını talep etmektedir. Katılım ban-
kasına burada düşen görev ise müşteriyi araştırmak ve malı
alarak mülkiyetini müşteriye devretmeden, belli vadelerle
ödeyeceği kira bedelleri karşılığında malı müşteriye kullan-
dırmaktır. Anlaşma bitiminde kira süresinin dolması duru-
munda katılım bankası söz konusu varlığı müşteriye hibe
etmekte ya da sembolik bir ücret karşılığında satmaktadır.
Bu yöntemin esası şudur: Bir mal ister vadeli/taksitli ister
peşin olarak satılmış olsun, işleme konu olan malın mülkiyeti
her hâlükârda müşteriye geçmektedir. Mal, vadeli/taksitli olarak
satılmışsa malı alan müşteri ödemeyi belirlenen vade/vadelerde yap-
makla yükümlüdür. Ancak düşünüldüğünde bu durumun satıcı açısından
bir risk meydana getirdiği görülür. Çünkü malın mülkiyeti alıcıya geçmesine
rağmen satıcı istediği bedeli karşı taraftan henüz tahsil edememiştir. İşte bu durumun
ortadan kaldırılması adına malın bedeli tamamen ödeninceye kadar mülkiyetin satıcıda
kalmasını temin edecek bir finans yönteminin uygulanması ihtiyacı doğmuştur. Leasing/
finansal kiralama, bu ihtiyacı karşılamak amacıyla kullanılan bir yöntem haline gelmiştir. 33

180 | KATILIM BANKACILIĞINDA FON KULLANDIRMA YÖNTEMLERI | 181