İçeriğe Git İçeriğe Git Alt Bölüme Git

Katılım Bankacılığı

Katılım Bankacılığı Nedir, Nasıl İşler?

Katılım bankaları, cari ve katılma olmak üzere iki hesap türüyle fon toplayan; müşterilerinin talep ettiği katılım bankacılığı prensiplerine uygun mal, hizmet ya da hakkı peşin olarak satın alıp veya kiralayıp, taksitli olarak müşterilerine satarak veya kiralayarak yahut topladığı fonlarla ortaklıklar yaparak kar elde eden bir bankacılık türüdür.

Ana faaliyeti olan fon toplama ve fon kullandırma yanında kendi prensipleri çerçevesinde, kasa kiralaması, banka havalesi, kıymetli evrak ve fatura tahsilatı gibi bankacılık hizmetleri sunmakta; döviz, menkul kıymet alım satımı gibi birçok işleme aracılık etmektedir.

Temel ilkesi faizsizlik olduğu için, müşterilerinden ortaklık esasına göre fon toplamakta elde ettiği getiriyi başta anlaştığı oranlarla müşterileriyle paylaşmaktadır. Topladığı fonları, doğrudan kredi olarak değil müşterilerinin talep ettiği mal, hak ve hizmetleri peşin satın alıp veya kiralayıp, müşterilerine vadeli satarak veya kiralayarak getiriye dönüştürmektedir.
 

Ürünlerimizde Kullanılan İslami Yöntemler 

Katılma Hesabı


Katılma hesabı, bir ortaklık türüdür. Bu ortaklıkta bir taraf sermayesini, diğer taraf emeğini ortaya koymaktadır.  Bir tarafın sermayesini, diğer tarafın emeğini ortaya koyarak meydana getirdiği ortaklığa emek-sermaye ortaklığı (mudarebe) denir.

Bu ortaklıkta, sermaye sahibi parasını meşru bir yolla yatırıma dönüştürülmek üzere işletmeciye vermekte, işletmeci ise toplanan fonu değerlendirerek getiriye dönüştürmektedir. Elde ettiği karı, başta anlaştığı oranla sermaye sahibiyle paylaşmaktadır. Katılım bankalarında, katılma hesaplarına para yatıranlar, sermayedar; banka ise işletmeci konumundadır.

İşletmeci olarak banka, toplanan fonu çalıştırmakta, elde ettiği getiriyi katılma hesabına para yatıranlarla paylaşmaktadır.
 

Kredi Kartları ve İhtiyaç Kart


Katılım bankasında taksit yapılan kredi ve ihtiyaç kartlar, bir mal veya hizmetin, müşteriye verilen vekalete istinaden katılım bankası adına peşin satın alınması, katılım bankası adına peşin satın alınan mal veya hizmetlerin daha sonra müşteriye vadeli olarak satılması esasına göre çalışmaktadır. Söz konusu kartlarda çoğunlukla murabaha yöntemi uygulanmaktadır.

Bu yöntemde kart verilen müşteriye kart sözleşmesine imza alınırken taksitli alacağı malları katılım bankası adına alması yönünde vekalet verilmekte iken müşteriden faizsiz bankacılık ilkelerine aykırı mal ve hizmetleri almayacağına ve doğmuş borçlarını ödemeyeceğine dair taahhüt alınmaktadır.
 

Bireysel Emeklilik


Bireysel Emeklilik Sistemi, aktif çalışma yaşamı boyunca yapılacak düzenli tasarrufların uzun dönemli yatırıma yönlendirilmesi ile yapılan bu birikimi, emeklilik döneminde oluşan karla beraber ister toplu bir şekilde ister maaş şeklinde almayı sağlayan sistemdir. Yatırım vekaleti esasına göre çalışmaktadır.

Bu sistemde, tasarruf sahipleri sermayedar; emeklilik şirketi ise yatırım vekilidir. Belli bir süreye kadar tasarrufta bulunup, tasarruflarını değerlendirmek ve ileri bir yaşta bunları toplu veya taksitli olarak almak isteyen kişiler, bu sisteme para yatırarak tasarrufta bulunmaktadır. Emeklilik şirketi, toplanan tasarrufları yatırım vekili olarak faizsiz yatırım araçlarında değerlendirmekte ve vermiş olduğu hizmetten dolayı belli bir oranda fon yönetim ücreti ve pirim almaktadır.

Katılım emeklilik şirketleri topladığı tasarrufları, katılım bankalarında açtıkları katılma hesaplarında, katılım endeksine uygun hisse senetlerinde, altın ve kıymetli madenlerde, faizsiz menkul kıymet yatırım fonlarında, Türkiye’de veya yurtdışında ihraç edilen sukuk, kira sertifikası gibi faizsiz yatırım araçlarında değerlendirmektedir.

Ayrıca devlet, tasarrufu teşvik için bireysel emeklilik sistemini desteklemekte, belli bir süre sistemde kalması şartıyla, sisteme katılanların yaptığı tasarrufların %25’i oranında, onlara kendisi doğrudan para katkısında bulunmaktadır. Devletin verdiği bu katkı, üçüncü tarafın şartlı olarak verdiği hediye mahiyetindedir. Tasarruf edilen para, emeklilik şirketi tarafından yatırım vekaleti esasına göre çalıştırıldığı için herhangi bir getiri veya anapara garantisi verilmemektedir.  
 

Tekafül Sigortacılığı


Faizsiz sigorta sistemi “tekaful sigortası” diye bilinmektedir. Çeşitli uygulamaları olmakla birlikte yaygın olan ve Türkiye’de uygulanan şekli, bağış-vekalet esasına dayalı olarak çalışan sigorta sistemidir. Sisteme katılan sigortalılar, sigorta havuzuna ileride herhangi bir zarar meydana gelmesi durumunda karşılanmak üzere bağış esasına göre pirim yatırırlar ve bu yolla birbirlerinin zararını üstlenirler.

Bu sistemde sigorta şirketi ile sigortalılar arasında vekalet ilişkisi vardır. Şirket, gerekli tüm işlemleri vekil olarak yapar ve bundan dolayı belli bir hizmet ücreti alır. Ayrıca mudarip olarak sigorta havuzunda arta kalan parayı değerlendirir, bundan dolayı belli bir oranda kar ve pirim alır.

Havuzda biriken para şirkete ait değildir. Yıl sonunda havuzda bakiye kalır veya havuz kar ederse, vekil olan sigorta şirketi, sigortalılara başta belirledikleri esaslara göre geri iade yapabileceği gibi elde edilen karı hayır kuruluşlarına bağış olarak da verilebilir.
 

Sukuk


Sukuk, mevcut mal, menfaat veya hizmet ya da belirli / mevcut bir proje veya özel bir yatırım faaliyeti halinde bulunan varlıklar üzerinde şayi hisseli mülkiyeti ifade eder şekilde ve birbirine eşit değerde ihraç edilen sertifikalardır. 

Yatırım sertifikaları kapsamında yer alan sukuk çeşitleri ise şunlardır:
  • Kiradaki varlıkların aslına malik olmayı sağlayan sukuk
  • Varlıkların menfaatlerine malik olmayı sağlayan sukuk
  • Hizmet paketine malik olmayı sağlayan sukuk
  • Murâbaha akdine dayalı sukuk, selem akdine dayalı sukuk
  • İstisna akdine dayalı sukuk, emek – sermaye / mudârabe ortaklığına dayalı sukuk
  • Sermaye / müşâreke ortaklığına dayalı sukuk
  • Yatırım vekâletine dayalı sukuk
  • Müzâraa ortaklığına (zirâat ortakçılığı) dayalı sukuk
  • Müsâkât ortaklığına (bağ – bahçe ortakçılığı) dayalı sukuk
  • Muğârase ortaklığına (ağaç dikip yetiştirme ortakçılığı) dayalı sukuk.
Bu sukuk türleri içersinden en fazla tercih edilen ise icare sukuk yani kira sertifikasıdır. Kira sertifikası ihracı sürecinde kaynak kuruluşun varlıklarını belirli bir süre sonra geri alma vaadiyle satıp ilgili süre boyunca kiralaması söz konusu olmaktadır.
 

İşlem süreçleri aşağıdaki gibidir:

  1. Kaynak kuruluş kiralanabilir varlıklarını, özel amaçlı kurulan bir şirkete (SPV, VKŞ) satıyor / devrediyor.
  2. Varlıkları alan şirket (SPV) bunları, değeri eşit parçalara bölüyor ve her parça için üzerinde değeri yazılı bir sertifika çıkarıyor.
  3. Bu şirket daha sonra ilgili sertifikaları yatırımcılara satıyor.
  4. Elde edilen satış bedeli kaynak kuruluşa veriliyor.
  5. SPV bu varlıkları yatırımcılar adına kaynak kuruluşa kiraya veriyor ve kaynak kuruluşun ödemiş olduğu kira ücretlerini hisselerine göre sertifika sahiplerine ulaştırıyor.
  6. Kaynak kuruluş kiracı olarak belli bir süre sonunda ilgili varlıkları geri alma vaadinde bulunuyor.
  7. Süre sonunda kaynak kuruluş sattığı varlıkları geri alarak süreci sona erdiriyor (Tasfiye / itfa aşaması).

Yatırım Fonları


Yatırım Fonları, birikimlerini faizsiz para ve sermaye piyasası araçları ile değerlendirmek isteyen yatırımcılar için, bütün portföyün, sukuk, katılma hesapları, döviz, altın ve diğer kıymetli madenler gibi danışma kurullarının uygunluk verdiği faizsiz finansal enstrümanlardan oluşturulan fonlardır.

Bu sistemde, fon yöneticisi olan şirket, yatırımcıların vekili olarak fonu değerlendirir. Bundan dolayı belli bir ücret ve pirim alır. Fonun tüm kar ve zararı yatırımcılara aittir.