Harici Garantiler

Teminat mektubu, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi temelinde maruz kalınan herhangi bir zararı finansal olarak tazmin etmek amacıyla banka (garantör) tarafından verilen taahhüttür. Bir teminat mektubu düzenlerken, banka, lehdar ve üçüncü taraf arasında yapılan sözleşmeye dayalı bir anlaşmadan kaynaklanan bir yükümlülüğün (örneğin ödeme, malların teslimatı, hizmetler) üçüncü tarafça (teminatın başvuru sahibi) gereğince yerine getirileceğine dair lehdara karşı bir yükümlülük üstlenir. Eğer sözleşmeye dayanan yükümlülük yerine getirilmezse, banka, garantinin düzenlenmiş olduğu maksimum tutara kadar herhangi bir tutarın ödenmesinden sorumlu tutulabilir. Bir teminat mektubunun karakteristik özelliği soyut yapısıdır. Yani, teminatı talep eden taraf ve teminatın lehdarı arasında yapılan sözleşmeye dayalı anlaşmadan bağımsız olarak varlığını sürdüren ayrı bir taahhüttür. Garantörün sözleşme temelinde herhangi bir itiraz ya da inkarda bulunmasına izin verilmez. Eğer teminatın lehdarı teminat şart ve koşullarına göre teminat çerçevesinde bir hak talebinde bulunursa, banka teminatlı tutarın ödemesini yapmakla yükümlüdür.

Teminat mektupları, sona erme tarihi ile ya da sona erme tarihi olmaksızın, Türk Lirası'nda ya da diğer sağlam paralarda düzenlenebilir. Teminat mektupları, mal satın alımı, imtiyaz anlaşması, inşaatlar, gümrük işlemleri, mahkeme kararları ve vergi konuları gibi çeşitli konularda düzenlenebilir.

 

Kontrgaranti

Kontrgarantiler genellikle bankadan bankaya teminatlar olarak işlev görür. Eğer başvuru sahibinin bankası lehdar tarafından kabul edilebilir bir garantör olarak nitelendirilmezse ve başka bir kabul edilebilir banka tarafından teminatın düzenlenmesini sağlamak amacıyla, başvuru sahibinin bankası, lehdar tarafından kabul edilebilir başka bir banka lehine bir kontrgaranti düzenleyebilir. Bu durumda, başvuru sahibinin bankası "karşı garantör" olarak hareket eder ve lehdar tarafından kabul edilebilir ve teminat mektubunu düzenleyen banka "garantör" olarak adlandırılır. Genel olarak, bu gibi işlemler, bankacılık terminolojisinde kontrgaranti olarak tanımlanır.

Teminat Mektubu Türleri

Kati Teminat

Bu tür teminatın amacı, sözleşmenin şartlarının yerine getirilmemesinden (örneğin inşaat, montaj, ifa) ya da teslimatın yapılmamasından kaynaklanan, alıcı tarafından satıcıya yapılan hak taleplerinin güvenceye alınmasıdır. Uluslararası ticarette, "öde ya da uzat" hak talepleri sıklıkla teminatlar çerçevesinde yapılır. Bu basit şekilde teminatın geçerlilik süresini uzatır.

Geçici Teminat Mektubu

Bu tür teminatın amacı, sona erme tarihinden önce teklifin geri çekilmesi halinde ya da eğer teklif tek taraflı olarak değiştirilirse – ya da eğer ihale teklifi veren, sözleşmeyi kazandıktan sonra, sözleşmeyi imzalamayı veya talep üzerinde başka teminatlar sağlamayı reddederse, ihaleyi açan tarafça ihale teklifi verene yapılan hak taleplerinin güvenceye alınmasıdır. Bu tür banka teminatları genel olarak kısa vadeli düzenlenir.

Avans Teminat Mektubu

Bu tür teminatın amacı, satıcının sözleşmeye dayalı teslimat yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmemesi halinde, malların teslimatından önce sözleşme fiyatı üzerinden alıcının avans ödemesinin (ya da tam sözleşme fiyatının avans ödenmesinin) geri ödenmesi için alıcı tarafından satıcıya yapılan hak taleplerinin güvenceye alınmasıdır.

Ödeme Garantisi

Bu tür teminatın amacı, üzerinde anlaşmaya varılan tarihe kadar sözleşme fiyatının ödenmesi için satıcı tarafından alıcıya yapılan hak taleplerinin güvenceye alınmasıdır.

Garanti Teminatı

Bu tür teminatın amacı, teslimattan sonra ortaya çıkan muhtemel kusurlardan dolayı alıcı tarafından satıcıya yapılan hak taleplerinin güvenceye alınmasıdır.

Teminat Akreditifi (Standby Akreditif)

Teminat akreditif, ABD kredi kurumlarının üçüncü taraflara karşı garanti yükümlülükleri üstlenmesini yasaklayan ABD bankacılık yönetmeliğinden gelir. ABD bankaları, bu kuraldan kaçınmak için, "Akreditiflere İlişkin Bir Örnek Usuller ve Uygulama Kurallarına (UCP 600)" dayanan teminat akreditifini oluşturmuşlardır. Teminat gibi, teminat akreditifi de soyut bir yapıya sahiptir ve temel işlemden yasal olarak ayrıdır. Bir teminat akreditifinde, hak talebinde öngörülen belgeler belirtilen süre içinde ibraz edilmelidir. Bu belgeler, müşterinin (ihracatçının) hizmet yükümlülüklerini yerine getirmediğini ya da eksik şekilde yerine getirdiğini ya da borçlunun bir ödemeyi zamanında yapmadığını göstermelidir. Teminat akreditifi temel olarak teminat ile aynı amaca hizmet etmektedir. İlk talep üzerine ve işlem temelinde herhangi bir itiraz ya da savunma olmaksızın ödenebilir hale gelir. Bir teminat akreditifinin verilebilip verilemeyeceğine karar vermek lehdara kalmıştır. 1 Ocak 1999 tarihinde, ICC, özellikle "teminat akreditifleri" işi için düzenlenmiş yeni kılavuz ilkeler olan "ISP 98"i (Uluslararası Standby Uygulamaları) getirmiştir. Fakat uygulamada, teminat akreditifleri genel olarak "Akreditiflere İlişkin Bir Örnek Usuller ve Uygulama Kurallarına (UCP 600)" tabidir.